Emergenetics và cách xây đội nhóm dựa trên sự đa dạng tư duy

Key Takeaways

• Emergenetics khác MBTI và DISC ở chỗ tách riêng cách một người tư duy và cách họ hành xử thành hai lớp đo lường độc lập, thay vì gộp vào một loại cố định.
• Bốn thuộc tính tư duy hiển thị dưới dạng phần trăm, nên một người có thể mạnh ở nhiều thuộc tính cùng lúc, không bị đóng khung vào một nhãn.
• Đội nhóm đa dạng tư duy giải quyết vấn đề nhanh hơn và ra quyết định tốt hơn, nhưng chỉ khi có an toàn tâm lý và kỹ năng quản lý xung đột.
• Talentnet là đại diện chính thức của Emergenetics tại Việt Nam, tích hợp công cụ này vào dịch vụ Talent Management & Analytics.

Phần lớn quyết định xây dựng đội nhóm dựa trên kỹ năng chuyên môn và kinh nghiệm, nhưng bỏ qua một biến số quan trọng là cách mỗi người tư duy. Hai cá nhân cùng năng lực có thể tiếp cận một vấn đề theo hai hướng hoàn toàn khác nhau. Emergenetics, một công cụ psychometric ra đời năm 1991 trên nền tảng thần kinh học, đo chính biến số này. Bài viết phân tích Emergenetics là gì, cách đọc một profile, điểm khác biệt so với MBTI và DISC, và cách dùng nó để xây đội nhóm đa dạng tư duy trong doanh nghiệp.

Emergenetics là gì và nền tảng khoa học

Emergenetics là một công cụ psychometric đo đồng thời hai lớp khác nhau ở mỗi người: cách họ tư duy và cách họ hành xử. Công cụ được Tiến sĩ Geil Browning và Tiến sĩ Wendell Williams sáng lập năm 1991 tại Colorado, Mỹ. Tên gọi ghép từ “emerge” (nổi lên) và “genetics” (di truyền), phản ánh một quan điểm nền tảng: các đặc điểm tư duy và hành vi của một người nổi lên từ cả trải nghiệm sống lẫn yếu tố di truyền, chứ không thuần túy do bẩm sinh hay môi trường.

Về mặt khoa học, Emergenetics xây dựng trên mô hình não phân đôi của nhà thần kinh học đoạt giải Nobel Roger Sperry, kết hợp với phương pháp luận psychometric. Bảng câu hỏi gồm 100 câu, được phát triển và kiểm chứng trên hơn 10.000 người trước khi hoàn thiện vào năm 1991. Đến nay công cụ đã được dùng ở gần 30 quốc gia với hơn 500.000 profile.

Độ tin cậy của công cụ là điểm đáng chú ý với các tổ chức cân nhắc đầu tư. Hệ số Cronbach Alpha của Emergenetics nằm trong khoảng 0,71 đến 0,83 trên cả bảy thuộc tính, đều vượt ngưỡng tin cậy 0,70. Công cụ được tái chuẩn hóa định kỳ mỗi hai năm, sử dụng thang Likert để đo cường độ sở thích thay vì ép lựa chọn có hoặc không. Emergenetics cũng công bố Technical Report công khai miễn phí, điều mà nhiều công cụ psychometric khác không làm và là một yếu tố tạo nên sự khác biệt về độ minh bạch.

Một lưu ý quan trọng: Emergenetics là công cụ normative, nghĩa là so sánh tương đối một cá nhân với cơ sở dữ liệu chung, chứ không phải công cụ chẩn đoán hay dự báo hiệu suất. Không có profile nào tốt hay xấu, chỉ có những cách tư duy khác nhau.

Bốn thuộc tính tư duy và ba thuộc tính hành vi

Một profile Emergenetics gồm hai phần tách biệt: bốn thuộc tính tư duy phản ánh cách một người suy nghĩ, và ba thuộc tính hành vi phản ánh cách họ thể hiện ra bên ngoài.

Bốn thuộc tính tư duy

Bốn thuộc tính tư duy được mã màu rõ ràng và hiển thị dưới dạng phần trăm, cho thấy mức độ ưu tiên của mỗi cách nghĩ.

Thuộc tính	Màu	Đặc trưng
Phân tích (Analytical)	Xanh dương	Lý trí, logic, dựa trên dữ liệu, khách quan, hoài nghi có căn cứ
Cấu trúc (Structural)	Xanh lá	Thực tế, thận trọng, có phương pháp, thích quy trình rõ ràng
Kết nối (Social)	Đỏ	Đồng cảm, nhạy cảm xã hội, trực giác về con người
Ý tưởng (Conceptual)	Vàng	Sáng tạo, giàu tầm nhìn, tưởng tượng, trực giác về ý tưởng

Một thuộc tính được tính là sở thích rõ rệt khi đạt trên 23% trong tổng điểm. Tùy số thuộc tính vượt ngưỡng này, profile được phân thành nhiều dạng: unimodal khi một thuộc tính chiếm ưu thế, bimodal khi hai thuộc tính gần ngang nhau, trimodal khi có ba, và quadramodal khi cả bốn cân bằng. Dạng quadramodal rất hiếm.

Ba thuộc tính hành vi

Ba thuộc tính hành vi không phải điểm rời rạc mà là một phổ liên tục, cho biết một người thể hiện ra bên ngoài như thế nào.

Thuộc tính	Phổ thấp	Phổ cao
Biểu đạt (Expressiveness)	Trầm lặng, hướng nội, dè dặt	Cởi mở, hướng ngoại, nói nhiều
Quyết đoán (Assertiveness)	Ôn hòa, tránh xung đột, linh hoạt	Quyết liệt, chủ động, thúc đẩy
Linh hoạt (Flexibility)	Tập trung, thích tình huống xác định	Dễ thích nghi, cởi mở với thay đổi

Chính vì tư duy và hành vi được đo riêng, tổ hợp của bốn thuộc tính tư duy và ba thuộc tính hành vi tạo ra hàng trăm profile khác nhau. Cách tiếp cận này phản ánh độ phức tạp thật của con người sát hơn so với các mô hình gói gọn mọi người vào bốn hoặc mười sáu loại.

Emergenetics khác MBTI và DISC thế nào

Khi chọn một công cụ psychometric, điều quan trọng là hiểu mỗi công cụ thực sự đo gì và cho ra kết quả dạng nào. Bảng dưới đây đối chiếu Emergenetics với hai công cụ phổ biến là MBTI và DISC.

Tiêu chí	Emergenetics	MBTI	DISC
Đo gì	Tư duy (bốn thuộc tính) và hành vi (ba thuộc tính), tách biệt	Bốn cặp tâm lý tạo thành 16 loại	Bốn phong cách hành vi
Cơ sở khoa học	Thần kinh học (Roger Sperry) và psychometrics	Lý thuyết của Jung	Lý thuyết của Marston
Kiểu kết quả	Phần trăm theo phổ, không đóng hộp	16 loại cố định	Bốn phong cách rời rạc
Tư duy và hành vi	Đo riêng biệt, rõ ràng	Gộp chung	Chỉ tập trung hành vi
Ứng dụng cốt lõi	Xây đội nhóm, đa dạng tư duy	Tự nhận thức, phát triển cá nhân	Giao tiếp, bán hàng
Technical report công khai	Có, miễn phí	Có nhưng tính phí	Hạn chế

Điểm phân biệt quan trọng nhất nằm ở cách Emergenetics tách tư duy và hành vi thành hai lớp đo lường độc lập, trong khi MBTI và DISC thường gộp chung hoặc chỉ nghiêng về một chiều. Nhờ đó, tổ chức không chỉ biết một người hành xử thế nào mà còn hiểu họ suy nghĩ ra sao, và đây mới là cơ sở để thiết kế một đội nhóm có sự đa dạng thực sự.

Vì sao đội nhóm đa dạng tư duy hoạt động tốt hơn

Lý do để dùng Emergenetics trong xây dựng đội nhóm nằm ở khái niệm đa dạng tư duy, tức cognitive diversity. Đây không phải sự đa dạng về nhân khẩu học mà là đa dạng về cách các thành viên tiếp cận và xử lý vấn đề.

Các nghiên cứu về cognitive diversity cho thấy lợi ích cụ thể và đo được.

Kết quả	Số liệu	Nguồn
Giải quyết vấn đề nhanh hơn nhóm đồng nhất	Nhanh hơn rõ rệt	Harvard Business Review (Reynolds & Lewis)
Đội nhóm hòa nhập ra quyết định đúng	87% thời gian	Cloverpop, dẫn bởi Forbes
Quyết định từ đội nhóm đa dạng cho kết quả tốt hơn	60%	Cloverpop, dẫn bởi Forbes
Tỷ lệ người tư duy khác kiểu của bạn	Ít nhất 85%	Emergenetics International

Việc ít nhất 85% người xung quanh tư duy khác kiểu của bạn nói lên một điều quan trọng: nguồn lực đa dạng tư duy luôn sẵn có trong tổ chức, vấn đề chỉ là có nhận diện và bố trí nó một cách chủ đích hay không.

Tuy nhiên, không phải đội nhóm đa dạng nào cũng tự động hiệu quả hơn. Nghiên cứu xác định ba điều kiện then chốt để đa dạng tư duy phát huy tác dụng. Thứ nhất là an toàn tâm lý cao, vì chỉ khi cảm thấy an toàn để nói lên quan điểm khác biệt thì đa dạng tư duy mới tạo tác động dương lên hiệu quả. Thứ hai là kỹ năng quản lý xung đột tốt, bởi nếu thiếu, sự đa dạng có thể làm tổn hại tính gắn kết của đội. Thứ ba là loại công việc phù hợp, vì đa dạng tư duy tương quan dương mạnh nhất với các nhiệm vụ cần tạo ý tưởng, hơn là các nhiệm vụ thiên về thực thi và điều phối.

Áp dụng Emergenetics để xây đội nhóm trong doanh nghiệp

Hiểu lý thuyết là một chuyện, biến nó thành công cụ vận hành lại là chuyện khác. Emergenetics cung cấp một khung áp dụng cụ thể cho việc này.

WEteam và WEapproach

WEteam, viết tắt của Whole Emergenetics Team, là một đội nhóm có đại diện đầy đủ của cả bảy thuộc tính. Khi mọi thuộc tính đều có mặt, đội sáng tạo và năng suất hơn, giải quyết vấn đề toàn diện hơn với ít tư duy bầy đàn hơn, và thông điệp của lãnh đạo tiếp cận được mọi người thay vì chỉ những ai cùng kiểu tư duy.

Cách triển khai khá trực tiếp. Tất cả thành viên hoàn thành profile, sau đó tổ chức tạo một Group Report hiển thị cấu trúc tư duy và hành vi của toàn đội. Từ bức tranh này, lãnh đạo xác định thuộc tính nào đang được đại diện mạnh, thuộc tính nào còn thiếu, rồi bổ sung nhân sự hoặc điều chỉnh cách đặt câu hỏi và ra quyết định để bù đắp. Ở cấp độ từng quyết định, WEapproach là thói quen lãnh đạo chủ động đặt câu hỏi thuộc tính nào chưa được lắng nghe trước khi chốt một vấn đề lớn.

Ứng dụng trong tổ chức và bằng chứng thực tế

Trong môi trường doanh nghiệp đa quốc gia, Emergenetics được dùng cho nhiều mục đích khác nhau.

Use case	Cách áp dụng
Hình thành đội nhóm	Thiết kế đa dạng tư duy có chủ đích ngay từ đầu
Phát triển lãnh đạo	Giúp lãnh đạo nhận ra điểm mù và điều chỉnh cách giao tiếp
Hội nhập nhân viên mới	Giới thiệu văn hóa qua một ngôn ngữ chung về tư duy
Quản lý thay đổi	Hiểu kháng cự với thay đổi qua lăng kính thuộc tính hành vi
Giao tiếp	Thiết kế thông điệp chạm tới đủ bốn kiểu tư duy
Quản trị nhân tài	Phát triển dựa trên điểm mạnh thay vì sửa điểm yếu

Nhiều tổ chức lớn đã áp dụng thực tế. Western Union bắt đầu dùng Emergenetics từ năm 2006 khi tách khỏi công ty mẹ, áp dụng vào việc hình thành đội ngũ lãnh đạo cấp cao để đẩy nhanh quá trình hòa nhập, rồi mở rộng ra toàn tổ chức. VivaKi thuộc tập đoàn Publicis, với hơn 16 agency, dùng workshop Meeting of the Minds của Emergenetics để kết nối các agency và cải thiện chia sẻ tri thức. TaleMed, một công ty tăng trưởng nhanh, áp dụng Emergenetics vào hội nhập, phát triển lãnh đạo và hiệu quả đội nhóm, nhờ đó cải thiện giao tiếp xuyên chức năng và duy trì văn hóa tích cực qua giai đoạn tăng trưởng.

Về hiệu quả, việc quản trị nhân tài dựa trên dữ liệu thay vì cảm tính gắn liền với chất lượng quyết định nhân sự tốt hơn và một đội ngũ ổn định hơn.

Talentnet là đại diện chính thức của Emergenetics tại Việt Nam

Đây là điểm khiến việc triển khai Emergenetics tại Việt Nam trở nên thuận lợi. Talentnet được Emergenetics Asia Pacific bổ nhiệm làm đại diện chính thức tại Việt Nam, và được liệt kê trong mạng lưới đối tác toàn cầu của Emergenetics.

Emergenetics được nhúng vào dịch vụ Talent Management & Analytics của Talentnet dưới tên Bài kiểm tra tư duy và hành vi Emergenetics, áp dụng cho phát triển cá nhân, vận hành đội nhóm, đào tạo lãnh đạo và quản trị nhân tài. Cùng với quan hệ đối tác chiến lược với Mercer về dữ liệu lương và ADP về vận hành nhân sự, bộ ba giải pháp này phủ toàn bộ vòng đời nhân sự, từ dữ liệu đãi ngộ đến phát triển con người.

Kết luận

Xây dựng một đội nhóm mạnh bắt đầu từ việc hiểu cách mỗi người tư duy, không chỉ dừng ở kỹ năng và kinh nghiệm. Emergenetics cung cấp một ngôn ngữ chung về tư duy và hành vi để lãnh đạo thiết kế sự đa dạng tư duy một cách có chủ đích, thay vì để nó hình thành ngẫu nhiên. Với vai trò đại diện chính thức của Emergenetics tại Việt Nam, đội ngũ Talent Management & Analytics của Talentnet đồng hành cùng doanh nghiệp đưa công cụ này vào thực tế, từ đo lường profile đến thiết kế và phát triển đội nhóm.